Om over na te denken: In april 1946 legde nazi-kopstuk Hermann Göring in zijn cel in Neurenberg haarfijn uit hoe politieke macht écht werkt. Hij zei dat het gewone volk nooit om oorlog of crisis vraagt, maar dat je ze altijd meekrijgt. Het recept is simpel: vertel ze dat ze in gevaar zijn, en beschuldig de critici ervan dat ze de gemeenschap in gevaar brengen.
Die tachtig jaar oude formule is vandaag de dag de exacte blauwdruk achter de permanente staat van crisis waarin we worden gehouden. We zien het bij het conflict tussen Europa en Rusland rondom Oekraïne, waar angst wordt gebruikt om miljarden aan wapens erdoor te drukken zonder echt democratisch debat.
Maar het stopt niet bij geopolitiek. Hetzelfde recept zagen we bij corona, en nu bij het klimaat en de energietransitie. Het dringt door tot in onze directe leefomgeving, zoals de Omgevingsvisie Fryslân of de geplande afsluitingen van de Waddennatuur. Terwijl eilandbewoners buitengesloten worden, praat de elite op het Springtij Forum op Terschelling over dwingende 'systeemveranderingen'.
De controle op het narratief gaat inmiddels angstaanjagend ver. Ongehoord Nederland (ON!) wordt uit het publieke omroepbestel gegooid en via nieuwe wetgeving wordt er openlijk gezocht naar manieren om rechtse oppositiepartijen te kunnen verbieden. Dit is exact waar de geschiedenis pijnlijk begint te rijmen met de jaren 30, toen kritische media en partijen stapsgewijs werden gemuilkorfd onder het mom van de 'publieke orde' of 'veiligheid'.
De lijnen van dit gecoördineerde beleid lopen rechtstreeks naar internationale netwerken en denktanks zoals de NAVO, het World Economic Forum (WEF) en de VN met hun dwingende SDG’s. Via programma's zoals de Young Global Leaders worden politici wereldwijd klaargestoomd om in eigen land exact dezelfde crisis-narratieven uit te rollen. Onze lokale democratie lijkt wel een uitvoeringsloket geworden van een vooraf bepaalde, wereldwijde agenda.
De grote eye-opener die Göring ons naliet, is dat dit mechanisme in elk systeem werkt. Zodra een bevolking bang genoeg is gemaakt voor een onzichtbare vijand (of dat nu een virus, een agressor, stikstof of CO₂ is) levert ze vrijwillig haar vrijheid, haar pluriforme media en haar gezonde verstand in.
Angst is het ultieme wapen om de massa te sturen. Dit patroon stopt pas wanneer we stoppen met blindelings meegaan op die automatische piloot van angst.
Laat jij de geschiedenis herhalen, of zeg je nee?