De heilige drievuldigheid die België kapotmaakt
België kampt met een chronisch begrotingstekort en een torenhoge schuld. De echte boosdoeners? Drie structurele problemen die jaar na jaar tientallen miljarden opslorpen:
1) subsidies zonder grenzen,
2) een volledig ontspoorde sociale zekerheid en
3) een ambtenarenapparaat dat uit zijn voegen barst.
Dit is geen detail, maar de kern van waarom de werkende Vlaming en Belg steeds meer belastingen betalen terwijl de overheidsfinanciën blijven ontsporen.
1. Subsidies zonder grenzen
Elk jaar pompen we zo’n 66 miljard euro aan subsidies en dotaties in de economie, grotendeels buiten elke normale marktcontrole. Dat is 20 miljard aan gerichte subsidies plus meer dan 45 miljard aan dotaties, vaak zonder echte verantwoording of resultaatmeting.
Het Rekenhof waarschuwt al jaren: gebrekkige controle, slechte documentatie en een totaal gebrek aan overzicht. Realistisch verdwijnt 10 tot 15 procent van dat geld in pure verspilling. Dat betekent 6 tot 10 miljard euro per jaar dat gewoon verdampt zonder enig meetbaar nut voor de samenleving. In een bedrijf zou dit ondenkbaar zijn. Bij de overheid is het business as usual.
2. Ontspoorde sociale zekerheid
De sociale zekerheid, ooit een mooi vangnet, is een val geworden.
A) Er zijn vandaag 585.000 langdurig zieken in België. Bijna een verdubbeling in twintig jaar. Studies en controles tonen aan dat 50 tot 60 procent van die dossiers potentieel weer aan het werk kan. Dat alleen al kost meer dan 10 miljard euro per jaar. Met gerichte terug-naar-werktrajecten en strengere controles valt hier realistisch 5 miljard te besparen, zonder echte patiënten te raken.
B) Meer dan 170.000 mensen leven van leefloon. Het aantal studenten op leefloon breekt records, vooral in Vlaanderen en Brussel. Het systeem stimuleert te weinig om snel aan de slag te gaan.
C) De werkzaamheidsgraad spreekt boekdelen: 77,3% in Vlaanderen, tegenover 67,9% in Wallonië en 63,9% in Brussel. Honderdduizenden mensen werken niet, maar doen wel volop een beroep op sociale transfers.
D) De gezondheidszorg slorpt bijna 47 miljard euro per jaar op, inclusief honderden miljoenen voor dringende hulp aan mensen die nooit hebben bijgedragen. België is een welvaartsstaat geworden zonder voorwaarden of tegenprestatie.
3. Een ambtenarenapparaat dat uit de hand loopt
België telt bijna 1 miljoen voltijdse ambtenaren. Tussen 2019 en 2024 kwamen er alleen al 39.200 bij, meer dan in de vijf jaar daarvoor. Te veel structuren, te veel overlappingen, te weinig efficiëntie. Studies schatten een overschot van minstens 100.000 equivalenten, wat neerkomt op makkelijk 5 miljard euro aan vermijdbare uitgaven per jaar. Digitalisering en slimmer werken worden veel te weinig benut.
Dit is de tragedie van de regering-De Wever. Hij heeft de meerderheid, hij heeft de cijfers en hij weet wat er moet gebeuren. Maar de socialisten blokkeren serieuze ingrepen in de sociale zekerheid. Brussel en Wallonië verzetten zich tegen echte activering. En dus dreigt Bart De Wever hetzelfde lot te ondergaan als Alexander De Croo: wat lapwerk hier, wat compromis daar, terwijl de werkende bevolking de rekening krijgt.
Toch is de oplossing helder. Met politieke moed kan deze regering de koe bij de horens vatten:
1) Subsidies rigoureus screenen via echte spending reviews
2) Strenge terug-naar-werktrajecten en werkprikkels invoeren bij invaliditeit en leefloon
3) Het ambtenarenapparaat saneren via niet-vervanging, digitalisering en minder overbodige structuren
Realistisch kunnen we daarmee 15 tot 20 miljard euro per jaar besparen. Genoeg om het begrotingstekort structureel aan te pakken, de schuld te doen dalen én de belastingen te verlichten voor wie écht werkt en bijdraagt.
Dit is pure noodzaak om onze welvaartsstaat houdbaar te houden voor de volgende generaties.
Doe wat moet, regering-De Wever.
De werkende Belgen kijken toe.
@Bart_DeWever @GLBouchez @conner_rousseau @prevotmaxime @SammyMahdi @valerievanpeel