Hocalarımız Prof. Dr. İlyas Kemaloğlu (@ilyaskemaloglu), Doç. Dr. Siren Çelik (@siren_celik) ve Doç. Dr. Yunus Uğur (@yunusugura), XX. Türk Tarih Kongresi’ne sundukları tebliğlerle katkıda bulundular. @marmara1883 @ttkgovtr

📣 Kurucu editörlerimizden @Yunusugura, XX. Türk Tarih Kurumu Kongresi’nde, “İklim, Mekân, Veri: Dijital Yöntemlerle Osmanlı İstanbul’unun Yerel ve Küresel Tarihini İncelemek” başlıklı bildirisini sundu. Hocamızı tebrik eder, başarılarının devamını dileriz. 🙏🏻

📣 Kurucu editörlerimizden @Yunusugura, 28 Ekim’de, 20. Türk Tarih Kurumu Kongresi’nde “İklim, Mekân, Veri: Dijital Yöntemlerle Osmanlı İstanbul’unun Yerel ve Küresel Tarihini İncelemek” başlıklı bildirisini sunacak. Program ve ayrıntılar için: 👇 🔗 turktarihkongresi2026.ttk.go…

📣 Kurucu editörlerimizden ve aynı zamanda MÜ Dijital Beşeri Bilimler Merkezi Müdürü olan Yunus Uğur’un @Yunusugura da katılım sağladığı Klasik Kaynaklar Çalıştayları’nın üçüncüsü gerçekleştirildi. 👇

Klasik Kaynaklar Çalıştayları III: Nüsha Farklarından İnteraktif Arayüze: Klasik Kaynakların Dijital Neşri   11 "Envanterden Korpus Oluşturmaya Dijitalleşme", 25 Haziran'da ise "Dijitalleştirme Süreçlerinden İşlenebilir Metinlere" başlıklarıyla toplandık. Her birinde seksen kadar uzman; kamu kurumları, üniversiteler, araştırma merkezleri ve özel sektör girişimleri ilk kez bu genişlikte aynı masada buluştu. Bu müzakerelerin ürünü olan Ortak Sonuç Raporu, DOI ve ISBN numarasıyla, açık lisansla Zenodo, Aperta ve kurumumuzun sayfası üzerinden ilim dünyasının istifadesine sunuldu. Raporun ana tespitini bir cümleyle şöyle özetleyebilirim: Teknoloji artık asıl engel değildir. Asıl eksik olan standart birliği, ulusal politika, sürdürülebilir finansman ve kurumlar arası iş birliği iradesidir. Haziran'da şu hususlarda geniş bir mutabakat oluştu: • Envanter, katalog, dijitalleştirme, metinleştirme ve derlem bir zincirin halkalarıdır; biri zayıfsa bütün zincir zayıflar. • Mükerrer emeğe artık tahammülümüz yoktur; kimin neyi yaptığını gösteren bir koordinasyon mekanizmasına ihtiyaç vardır. • Verilerimizi yalnızca insan okuyucu için değil, makinenin de işleyebileceği biçimde üretmeliyiz. • Açık erişim kurumlara kaybettirmez, kazandırır. TÜYEk web sayfası yek.gov.tr’de 487.841 eserin görüntüsünü, 650.690 eserin de künye bilgisini erişime açtık. 21 Ekim itibariyle üye sayımız 32.202, ziyaret sayısı 1.5000.988, sayfa görüntüleme sayısı, 16.787.788 eser görüntüleme sayısı 6.225.191. Rapor bize somut bir iş listesi de bıraktı: ulusal dijitalleştirme standardı, ortak metadata profili, eser-müellif kimlik sistemimiz temelinde ulusal otorite dizinleri, açık kaynak modellerin kurum verisiyle kurum bünyesinde eğitildiği "üçüncü yol" OCR/HTR altyapısı, ulusal HTR veri seti seferberliği ve dünyadaki Arap harfli yazmaların evrensel envanteri. Bunları masada bırakılmış temenniler olarak değil, takip edeceğimiz bir eylem planı olarak görüyoruz. Bu planın ilk adımını da geciktirmeden attık: Haziran'da verdiğimiz söz doğrultusunda 29 Temmuz’da müstakil bir dijitalleştirme çalıştayı düzenleyerek tarama standartlarını ve kurumsal dijitalleştirme süreçlerimizi daha ayrıntılı biçimde ele aldık. Haziran'daki çalıştaylarımızda kaynağı tespit etmeyi, kataloglamayı, taramayı ve işlenebilir metne dönüştürmeyi konuşmuştuk. Bu çalıştayımızda ise "bir metni araştırmacıya ve bütün insanlığa nasıl sunacağız?" sorusuna cevap aradık. Geleneğimizde bir metni neşretmek, nüshaları karşılaştırmak, farkları tespit etmek ve okuyucuya güvenilir bir metin teslim etmek demekti. Mukabele, tashih ve tahkik ilmî ahlakımızın parçasıydı. Dijital neşir bu birikimi terk etmek değil, ona yeni bir imkân kazandırmaktır. Nüsha farkları artık dipnotlara sıkışmak zorunda değildir; ilişkili ve bağlı veriyle birbirine bağlanabilir, etkileşimli arayüzlerde görünür hâle getirilebilir. Çalıştayımızda nüsha farklarının dijital ortamda gösterimini, ilişkili ve bağlı veri ile veri kaynaklarını ve araştırmacıya gösterim ile arayüz tasarımını ele aldık. Kadim tahkik usulümüzle yeni teknolojiler arasında köprü kurmadan sahih bir dijital neşir mümkün değildir. Kadime sırt çevirerek yenide hâkimiyet kurulamayacağını, yeniyi görmeden de kadimde yol alınamayacağını bir kez daha hatırlatmak isterim. Kültür ve Turizm Bakanlığı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı olarak hedefimiz açıktır: Klasik metinlerimizi ve kültürel mirasımızı dijitalleştirmek, yapay zekâ teknolojileriyle bütünleştirmek bu alanda öncülük yapmaktır. Bu bir sorumluluktur. Kurumumuz 800 bine yakın yazma ve nadir eseri, dünyanın en büyük yazma eser restorasyon laboratuvarları olan Kitap Şifahanesi'ni ve zengin bir tecrübeli, yetişmiş uzman kadrosunu bünyesinde barındırmaktadır. Daha önce de da ifade ettiğimiz gibi, dünyadaki yazmalarımızın evrensel bir envanteri hâlâ yoktur; küresel otorite veri tabanları da İslam ve Osmanlı içeriğinde zayıf kalmaktadır. Bu boşluk bize bir fırsat ve bir vazife yüklemektedir. Dünyadaki bütün Türk ve İslam yazılı mirası bizi yakından ilgilendiriyor. Yapay zekâyı bu mirasın hizmetine sunarken ilkemiz de bellidir: Ham veri korunacak, yapay zekâ müdahalesi izlenebilir olacak ve son söz daima alan uzmanında kalacaktır. Biz teknolojiyi, ilmî sıhhatten taviz vermeden kullanmak istiyoruz. Ülkemizin bütün birikimini birbirine bağlamanın, ortak standartlarla konuşturmanın ve yapay zekâ ile çok daha verimli hâle getirmek gerekiyor. Bu projeleri geliştirmek için iş birliğine açığız. Üniversitelerimizle, araştırma merkezlerimizle, kardeş kamu kurumlarımızla, alanında başarılı özel sektör girişimlerimizle ve uluslararası paydaşlarımızla birlikte çalışmaya hazırız. Veri paylaşım protokollerinden ortak AR-GE çalışmalarına, eğitim veri setlerinden ortak model geliştirmeye kadar her teklifi samimiyetle değerlendireceğiz. Tek başına üretilen her veri tabanı, bağlanmadığı sürece bir ada olarak kalır. Kütüphanecinin, arşivcinin, tarihçinin, filoloğun, mühendisin ve yazılımcının aynı masada, birbirinin hukukuna riayet ederek ve göz hizasında çalıştığı bir sistem hepimiz için önemlidir. Hem 2025, hem de 2026’daki çalıştaylarımızda bazı adımlar attık. Çalışmalarımız Kasım ayında DARIAH Günü ile devam edecek. 26 Kasım’da TÜYEK’in ev sahipliğinde, Avrupa Birliği sanat ve beşerî bilimler dijital araştırma altyapıları gününde, AB yetkilileri ile ülkemizde bu alanda proje üreten bütün kurumlarımızı ve uzmanlarımızı bir araya getireceğiz. Bu çalıştayımızdaki müzakereler de Haziran'da olduğu gibi raporlanacak ve müşahhas adımlara dönüşecek. Bu çalıştay dizisini TÜYEK ile birlikte yürüten Marmara Üniversitesi Dijital Beşeri Bilimler Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Yunus Uğur ve arkadaşlarına, Haziran raporlarını titizlikle hazırlayan düzenleme kurulumuza, çalıştayların programlarını özenle hazırlayıp uygulayan Araştırma ve Eğitim Müdürümüz Emine Öztürk'e ve mesai arkadaşlarıma; bizleri ağırlayan Rami Kütüphanesi'ne ve desteğini esirgemeyen Kültür ve Turizm Bakanlığımıza ve mesaini, birikimini ve tecrübesini bizimle paylaşan katılımcılarımıza ve hocalarımıza teşekkür ediyorum

Bölüm hocalarımızdan Prof. Dr. İlyas Kemaloğlu, Doç. Dr. Yunus Uğur ve Doç. Dr. Siren Çelik, 26-30 Ekim 2026 tarihleri arasında Ankara’da düzenlenecek olan 20. Türk Tarih Kurumu Kongresi’ne tebliğleriyle katılacaklardır. @marmara1883 @ttkgovtr Kongre programı:

Klasik Kaynaklar Çalıştayları’nın üçüncüsü, “Nüsha Farklarından İnteraktif Arayüze: Klasik Kaynakların Dijital Neşri” başlığıyla bugün Rami Kütüphanesi’nde, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı ve Marmara Üniversitesi Dijital Beşeri Bilimler Araştırma Merkezi iş birliğiyle gerçekleştirildi. TÜYEK Başkanı ve Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Coşkun Yılmaz, çalıştayın kapanış konuşmasında, yazma eserlerin dijitalleştirilmesi ve araştırmacıların istifadesine sunulması için her türlü imkânın seferber edildiğini belirterek bu alandaki çalışmalara yönelik desteklerinin sınırsız olduğunu ifade etti. Çalıştay oturumlarında Muhakkik projesi, TÜYEK’in Dijital Kitap çalışması, Eser-Müellif Dizini ve Mühür Veritabanı ile İSAM Veri sistemi ve yürütülen projeler ele alındı. Klasik kaynakların dijital neşrinde nüsha farklarının tespitinden metinlerin etiketlenmesine, veri kaynaklarının ilişkilendirilmesinden araştırmacı arayüzlerine uzanan süreçler değerlendirilerek bütünleşik bir dijital neşir ekosisteminin imkânları tartışıldı. MÜ Dijital Beşeri Bilimler Merkezi Müdürü Yunus Uğur hocamız başta olmak üzere, çalıştaya emek ve destek veren tüm hocalarımıza ve katılımcılara teşekkür ederiz.

Uluslararası Arşiv ve Arşivcilik Sempozyumu “Arşivcilikte Yeni Yaklaşımlar ve Sürdürülebilirlik” temasıyla 6-8 Kasım 2026 tarihlerinde, İstanbul’da Osmanlı Arşivi Külliyesi’nde gerçekleştirilecektir. sempozyum.devletarsivleri.go…

Araştırma merkezimizin Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı (@yekgovtr) iş birliği ile düzenlediği Klasik Kaynaklar Çalıştayları’nın üçüncüsü, “Nüsha Farklarından İnteraktif Arayüze Klasik Kaynakların Dijital Neşri” başlığıyla 22 Ekim 2026’da Rami Kütüphanesi’nde gerçekleştirilecektir. Katılımınızdan mutluluk duyarız. Program ve katılım talebi⬇️ @marmara1883

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı ve MÜ Dijital Beşeri Bilimler Araştırma Merkezi iş birliği ile düzenlediğimiz Klasik Kaynaklar Çalıştayları’nın üçüncüsü, “Nüsha Farklarından İnteraktif Arayüze Klasik Kaynakların Dijital Neşri” başlığıyla 22 Ekim 2026’da Rami Kütüphanesi’nde gerçekleştirilecektir. Katılımınızdan mutluluk duyarız. Not: Kontenjan sınırlıdır. Katılım için randevu alınız. LCW: Abdüssamet Göksu 0538 733 02 75

🚀 “Dijital Vakıf Araştırmaları” 2. Dönem Eğitimlerimize Başladık! 🤖 İlk eğitim programımızda Dr. Rumeysanur Erikli Doğan @RumeysanurDoan2 ile yapay zekâ akademik araştırmaları nasıl dönüştürüyor sorusunu sundukları fırsatlar, riskler ve akademik etik çerçevesinde ele aldık.+

Özet Gönderimi başlamış! CfP! DH2027 is the 37th annual conference of the Alliance of Digital Humanities Organizations (ADHO). The event will take place from 28 June – 3 July 2027, at the University of Galway, in the city of Galway, Ireland. The theme of the conference is Creativity. The DH2027 Call for Proposals is open! dh2027.adho.org/cfp/ Deadline for submissions: November 20, 2026, 11:59 PM (AoE)

14 Ekim Çarşamba günü saat 17.30’da Yunus Uğur ile beraber “Yapay Zeka, Tarihçi ve Tarihçilik” isimli etkinliğimizi düzenleyeceğiz. Meraklısı herkes davetlidir!

📣 Vakıf Tarihi ve Dijitalleşme Konuşmaları 2. Sezonda 🎓@AhmetBaranDemir @EUI_EU 📅 26 Ekim 2026 ⏰ 19:00 “Para Vakıflarını Tartışmak: 16. ve 17. Yüzyılda Osmanlı Ulemasının İlmi İletişimi Üzerine Bir Vaka Analizi” başlıklı konuşmasıyla yer alıyor. 🎤 Moderatör:@seroglumms

📸 Dijital Beşeri Buluşmalar’ın 31. Etkinliğinde Öne Çıkanlar Klasik metinlerde aktarımı dijital yöntemlerle nasıl ölçebiliriz? 📌 7 Ekim’de, Mardin Artuklu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ile ortak düzenlediğimiz “Klasik Metinlerde Aktarımı Ölçmek” başlıklı buluşmada Dr. Taha Yasin Tan’ı (İSAM) ağırladık. 📌 Hanefî fetva literatüründe hırsızlık suçu ve cezası üzerine yürüttüğü araştırmadan hareketle, klasik metinlerde süreklilik ve değişimin nasıl izlenebileceğini konuştuk. Farklı dönem ve bölgelerde aynı hukuki meselenin nasıl ele alındığını, metinler arasındaki aktarım ilişkileri üzerinden değerlendirdik. 📌 Ayrıntılı veri tablolarına dayanan yakın okuma, passim ile metin yeniden kullanımı analizi ve hoca–talebe ağları oturumun üç temel yöntemini oluşturdu. Metinler arasındaki ortak ifadelerin ve âlimler arasındaki ilişkilerin dijital araçlarla nasıl incelenebileceğini örnekler üzerinden ele aldık. 📌 Metinler arasındaki ortak ifadeleri saptamak, düşüncenin nasıl aktarıldığını anlamak için yeterli mi? Aynı meselenin farklı ifadelerle ele alınması ve metinlerdeki yeniliklerin belirlenmesi için yakın okumanın önemini tartıştık. 📌 Ağ görselleştirmelerinde öne çıkan bir ismin, incelenen metinlerde aynı ölçüde görünür olmayabileceği üzerinde durduk. Dijital çıktıları yorumlarken kaynakların kapsamını, kullanılan ölçütleri ve araştırma sorusunu birlikte değerlendirmenin önemini konuştuk. 📌 Soru-cevap bölümünde bu yöntemlerin Osmanlı kronikleri gibi farklı metin gruplarına uygulanmasını, yazma eserlerin dijital araştırmaya hazırlanmasını ve yapay zekânın araştırma sürecindeki rolünü tartıştık. Oturumun kapanışında, yapay zekâ desteğiyle çalışırken metin okuma ve yöntem kullanma becerilerini geliştirmenin önemini vurguladık. Değerli katkıları için konuşmacımıza ve yüz yüze ya da çevrimiçi katılan herkese teşekkür ederiz. #DijitalBeşeriBuluşmalar #DijitalBeşeriBilimler #DBB31 @marmara1883 @DBB_CDH @mardinartuklu @ThYsnTn

📢 Dijital Beşeri Buluşmalar | dbb-31 Klasik Metinlerde Aktarımı Ölçmek: Klasik Okuma ile Passim ve Gephi'nin Buluşması İslami ilimlerdeki şerh-haşiye geleneği bağlamında sıkça dile getirilen, fıkıh metinlerinin önceki metinlerin tekrarından ibaret olduğu yönündeki yaygın kanı nasıl sınanabilir? Dr. Taha Yasin Tan (İSAM) bu buluşmada, Mâverâünnehir'de 4-7./10-13. yüzyıllarda telif edilen on dört Hanefî fetva eserinin Kitābu's-Serika bölümleri üzerinde uyguladığı çok katmanlı yöntemi anlatacak: 🔹 OCR ve manuel transkripsiyonla korpus hazırlığı 🔹 Passim ile metin yeniden kullanımı analizi 🔹 Gephi ile hoca-talebe ağı görselleştirmesi 🔹 Bulguların yakın okumayla doğrulanması Konuşmada yöntemlerin sağladığı katkılar kadar sınırlılıklarına da yer verilecek. 🗓 7 Ekim 2026, Çarşamba | 14.00 📍 Marmara Üniversitesi, Göztepe Yerleşkesi, Eski Teknoloji Fakültesi Binası, A Blok, A301 💻 Yüz yüze ve Zoom'dan canlı 🤝 Mardin Artuklu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi iş birliğiyle Herkesi bekliyoruz! #DijitalBeşeriBilimler #DBB #Passim #Gephi #FıkıhTarihi #MetinYenidenKullanımı @ThYsnTn @mardinartuklu @marmara1883 Zoom Linki: us06web.zoom.us/j/8271122094…

📘 Klasik Kaynaklar Çalıştay Raporu yayımlandı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı (TÜYEK) ile Marmara Üniversitesi Dijital Beşeri Bilimler Araştırma Merkezi (DBB-M) iş birliğinde, 11 ve 25 Haziran 2026 tarihlerinde Rami Kütüphanesi'nde düzenlenen Klasik Kaynaklar Çalıştayları'nın ortak sonuç raporu açık erişimle yayımlandı. Klasik Kaynaklar Çalıştay Raporu: Envanterden Korpusa, OCR/HTR'dan Yapılandırılmış Metinlere Dijitalleştirme ve Yapay Zeka Rapor; arşiv, kütüphane, üniversite, araştırma merkezi ve özel sektörden uzmanların müzakerelerini, ortak tespitleri, somut önerileri ve öncelikli eylem planını bir araya getiriyor. Öne çıkan tespitlerden biri: Zincir bir bütündür. Katalog olmadan korpus, tarama olmadan OCR/HTR, işlenmiş metin olmadan yapay zekâ olmaz. Bunun için de geniş bir paydaş iş birliğine ve ekosistemine ihtiyaç vardır. Rapora erişim: 🔗 Zenodo: zenodo.org/records/22933665 🔗 Aperta (TÜBİTAK ULAKBİM): aperta.ulakbim.gov.tr/record… 🔗 TÜYEK: yek.gov.tr/rapor/Klasik_Kayn… DOI: 10.5281/zenodo.22933665 · ISBN: 978-975-17-6750-9 · CC BY 4.0 @yekgovtr @DBB_CDH @marmara1883 #DijitalBeşeriBilimler #YazmaEserler #OCR #HTR #Korpus #YapayZeka #TÜYEK #DBBM

Walked by the Obelisk of Theodosius in Sultanahmet the other day and I thought, what if there was an app I could use to read what it says? There is one now. Just @threejs and one HTML file Built with Opus 5.5 👉 obelisk-390.vercel.app

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı ve MÜ Dijital Beşeri Bilimler Merkezi İşbirliğiyle 11 Haziran 2026 ve 25 Haziran 2026 tarihlerinde Rami Kütüphanesi’nde Düzenlenen “İslam ve Osmanlı Yazılı Mirasının Geleceği: Envanterden Korpusa, Dijitalleştirmeden İşlenebilir Metne” Başlıklı Klasik Kaynaklar I. ve II. Çalıştayları Ortak Sonuç Raporu Yayımlandı Raporun Açık Arşiv Kayıtları: yek.gov.tr/rapor/Klasik_Kayn… Zenodo: zenodo.org/records/22933665 Aperta Türkiye Açık Arşiv: aperta.ulakbim.gov.tr/record…

“İslam ve Osmanlı Yazılı Mirasının Geleceği: Envanterden Korpusa, Dijitalleştirmeden İşlenebilir Metne” Başlıklı Klasik Kaynaklar I. ve II. Çalıştayları Ortak Sonuç Raporu” yayımlandı. Önemli ve alana ciddi katkılar sağlayacak bir rapor. Emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. 👇