📌 Fonlarda Son Süreçler: En Çok Gelen Sorular
Son birkaç gündür fonlarla ilgili çok fazla soru geliyor. Elimden geldiğince hepsine tek tek dönüş yapmaya çalışıyorum. Ama bazı sorular tekrar tekrar geldiği için, en çok merak edilen başlıkları SPK'nın 17 Eylül tarihli 2026/60 ve 2026/61 sayılı kararları ve mevcut uygulama üzerinden topluca yanıtlamak istedim.
1️⃣ Fon tasfiye edilince yatırımcının parası ne oluyor?
Fonun içindeki varlıklar ortadan kalkmıyor. Tasfiye sürecini yürütmek üzere yetkilendirilen bankalar, fon portföyündeki varlıkları nakde çevirerek yatırımcılara ödeme yapacak.
Saklamaya konu finansal varlıklar Takasbank'ta ilgili bankaların hesapları altında tutulacak. Fonların repo, ters repo, Borsa Para Piyasası, pay repo, mevduat vb. işlemlerinden doğan borç ve alacakları da mutabakata tabi tutulacak.
2️⃣ Tasfiyeyi kim yürütecek?
SPK, fonların portföy saklayıcısı olarak iki bankayı görevlendirdi ve tasfiye süreçlerinin yürütülmesinde yetkilendirdi:
• Tera Portföy fonları: T. İş Bankası
• A1 Capital, Atlas, Bulls, Hedef, Pardus ve Pusula Portföy fonları: T.C. Ziraat Bankası
Bankalar, tasfiye işlemlerinin yürütülmesi için zorunlu olan ve mevzuatla fon kurucusuna yüklenmiş iş ve işlemleri yerine getirmeye yetkili.
3️⃣ Portföy yönetim şirketi fondaki parayı alıp götürebilir mi?
Fon malvarlığı portföy yönetim şirketinin kendi malvarlığından ayrıdır.
Tasfiye sürecinde saklamaya konu finansal varlıklar Takasbank'ta tutuluyor ve tasfiye işlemleri SPK tarafından yetkilendirilen bankalar üzerinden yürütülüyor.
Dolayısıyla burada "şirket parayı alıp gitti" şeklinde bir durumdan değil, fon portföyündeki varlıkların nakde dönüştürülme sürecinden bahsediyoruz.
4️⃣ Fonun varlıkları yatırımcıların tamamını karşılamaya yetmezse ne olur? Bir tazmin mekanizması var mı?
Mevcut SPK kararında, fon varlıklarının yetersiz kalması halinde yatırımcı zararını ayrıca karşılayacak özel bir tazmin mekanizması düzenlenmiş değil.
Fon malvarlığı ile portföy yönetim şirketinin malvarlığı birbirinden ayrı. Bu nedenle fon portföyündeki bir zararın doğrudan şirketin kendi malvarlığından karşılanacağı şeklinde genel bir kural da bulunmuyor. Tasfiye süreci esas olarak fonun mevcut varlıklarının nakde dönüştürülmesi ve oluşan tutarın yatırımcılara aktarılması üzerinden ilerliyor.
Bununla birlikte bu, süreç içinde yatırımcıların kaybını veya etkilenme düzeyini azaltabilecek başka adımların hiç olmayacağı anlamına gelmiyor. İlgili kurumların kendi inisiyatifleriyle alabilecekleri kararlar, örneğin bazı varlıklarda geri alım benzeri uygulamalar veya farklı destek mekanizmaları gündeme gelebilir.
Ancak bunları mevcut tasfiye düzenlemesinin yatırımcıya sağladığı bir garanti veya hak olarak görmemek gerekiyor. Böyle bir adım olup olmayacağı ve kapsamı ayrıca açıklanmak zorunda.
5️⃣ 10 iş günü içinde herkesin parası ödenecek mi?
Hayır.
SPK kararında geçen 10 iş günü yatırımcıya ödeme süresi değil. Fonların işlem kaynaklı borç ve alacakları ile diğer kalemlerin mutabakatının tamamlanması için belirlenen süre.
Sürecin başındaki adımlar şöyle:
• 2 iş günü: Usul ve esasların yürürlüğe girmesini takip eden iki iş günü içinde, tedavüldeki katılma payı adetleri, yatırımcıların sicil bazında hesap detayları, varsa rehin, haciz, tedbir gibi takyidatlar ve gerçekleşmemiş emirler MKK ile bankalar arasında mutabık kılınıyor.
• 10 iş günü: Fon varlıkları Takasbank'ta bankaların hesaplarına alınıyor; fonun tüm işlemlerinden doğan borç ve alacakları ile fondan karşılanabilecek giderlerin mutabakatı en geç Kurul kararını takip eden 10 iş günü içinde tamamlanıyor.
Yatırımcı ödemeleri ise portföydeki varlıklar nakde dönüştükçe yapılacak.
6️⃣ Ödemeler nasıl yapılacak?
Fon portföyündeki finansal varlıklar; yatırımcı menfaati, piyasa derinliği ve likidite koşulları gözetilerek bankanın belirleyeceği sıklıkta nakde çevrilecek.
Ters repo, vadeli mevduat ve benzeri belirli vadeli işlemlerde vade sonunda fona dönen para da kullanılabilecek.
Bankaların belirleyeceği dönemlerde oluşan nakit, yatırımcıların mutabakatı yapılmış hesaplarına fon payları oranında aktarılacak.
Yani bütün yatırımcıların aynı gün ödeme almasını beklememek gerekiyor.
7️⃣ Bu süreçte fondan kesinti olmaya devam edecek mi?
Evet. Saklama hesabının bankalara devir tarihi itibarıyla mevcut fon yönetim ücreti, tasfiyeyi gerçekleştiren banka adına ve bankanın belirleyeceği dönemlerde fona tahakkuk ettiriliyor.
Fona ilişkin diğer gider kalemleri de fon izahnamesine uygun olarak tahakkuk ettirilmeye devam ediyor.
8️⃣ Para piyasası fonları daha hızlı nakde döner mi?
Portföy yapılarının daha kısa vadeli ve likit olması nedeniyle para piyasası fonlarının hisse ağırlıklı fonlara kıyasla daha hızlı nakde dönmesi beklenebilir.
Ancak kesin bir süre söylemek mümkün değil. Fonun ters repo, mevduat, para piyasası işlemleri veya diğer varlıklarının yapısına ve vadelerine göre süreç değişebilir.
9️⃣ Hisse ağırlıklı fonlarda durum neden farklı?
Çünkü hisselerin hangi sürede ve hangi fiyatlardan satılabileceği piyasa koşullarına bağlı.
SPK kararında da satışlarda yatırımcı menfaati, piyasa derinliği ve likidite koşullarının dikkate alınması isteniyor.
Dolayısıyla özellikle likiditesi daha düşük hisselerin bulunduğu fonlarda nakde dönüş daha uzun sürebilir ve gerçekleşen satış fiyatları nihai ödeme tutarını etkileyebilir.
🔟 17 Eylül saat 13.30'dan önce satış emri verdim ama işlem gerçekleşmedi. Ne olacak?
Son günlerde en fazla soru gelen konu bu.
SPK kararında, tasfiye kararı verilen fonlarda Takasbank TEFAS üzerinden satış emri verilmiş ancak gerçekleştirilememiş iade talepleri karşılığında oluşan tutarın fon hesabına borç kaydedileceği ve oluşan nakitten bu borçların öncelikli olarak ödeneceği belirtiliyor.
Ancak 17 Eylül günü ilgili portföy yönetim şirketlerinin fonları TEFAS'ta işleme kapatıldığı için bazı yatırımcıların daha önce verdiği emirler gerçekleştirilemeden iptal edilmiş görünüyor.
Gerçekleşmeyen bu emirlerde yatırımcı mevcut durumda tasfiye sürecine dahil olacak.
Özellikle 13.30 öncesinde verilmiş ancak işleme kapatma nedeniyle gerçekleştirilememiş emirlerle ilgili ilave bir açıklama veya uygulama değişikliği gelip gelmeyeceğini takip etmek gerekiyor.
1️⃣1️⃣ 13.30'dan önce emir verdim. Bankaya itiraz edersem ödeme alabilir miyim?
Burada önemli bir ayrım var.
17 Eylül'de yaşanan işlem durdurma, bankaların kendi kararıyla yaptığı bir emir iptali değil. Fonların TEFAS'ta işleme kapatılması nedeniyle bazı emirler gerçekleştirilemedi.
Bu nedenle mevcut SPK kararında bankaya itiraz edildiğinde emrin yeniden gerçekleştirileceğine veya yatırımcının tasfiye dışında ayrıca ödeme alacağına ilişkin özel bir mekanizma bulunmuyor.
Yatırımcının yine de emir tarihini, saatini, emir numarasını ve varsa ekran görüntülerini saklaması önemli.
Bankadan veya aracı kurumdan emrin hangi aşamaya kadar ulaştığına ilişkin kayıt da talep edilebilir. Bunun ötesindeki hak arama yolları ise somut duruma göre hukuki değerlendirme konusu olur.
1️⃣2️⃣ Saat kuralı tam olarak ne?
Kararda iki ayrı eşik var:
• İhbarlı fonlarda: 17 Eylül 2026 saat 13.30'dan sonra iletilen katılma payı iade talimatları tasfiye esasları kapsamında.
• Para piyasası fonlarında: İzahnamede yer verilen gün sonu valör atlama saatinden sonra iletilen iade talimatları kapsama giriyor. Birçok para piyasası fonunda bu saat zaten 13.30 civarında olduğu için pratikte ana çerçeveyi değiştiren bir fark yaratmıyor.
Ayrıca 17 Eylül ve öncesinde fon portföyüne ilişkin verilen ve takası gerçekleşmemiş olan varlık ve işlem talimatları, olağan süreci dahilinde gerçekleştiriliyor.
1️⃣3️⃣ Emrim "iptal", "reddedildi" veya "gerçekleşmedi" görünüyor. Ne yapmalıyım?
Öncelikle emrinize ilişkin kayıtları saklayın.
Özellikle emir tarih ve saati, emir numarası, uygulamadaki durum, varsa SMS/e-posta bildirimi ve ekran görüntüsü önemli olabilir.
Burada banka kaynaklı bir iptal ile TEFAS'ın işleme kapatılması sonucunda emrin gerçekleşmemesi aynı şey değil.
Şimdilik özellikle 17 Eylül 13.30 öncesindeki gerçekleşmeyen emirlerle ilgili yeni bir SPK veya Takasbank açıklaması gelip gelmeyeceğini takip etmek gerekiyor.
1️⃣4️⃣ Tasfiye süreci ne kadar sürebilir?
SPK kararına göre fon malvarlığının tasfiyesi, tasfiye duyuru tarihinden itibaren geçecek en fazla üç aylık sürenin bitimini izleyen ilk iş gününde sona eriyor. Kurul uygun görürse bu süre uzatılabiliyor.
Ancak bu, yatırımcıların üç ay boyunca hiç ödeme alamayacağı anlamına gelmiyor.
Portföyde nakit oluştukça yatırımcılara dönemler halinde ödeme yapılabilecek.
1️⃣5️⃣ Tasfiye edilmeyen ama alım-satıma kapatılan fonların durumu ne?
Burada önemli bir ayrım var:
Alım-satıma kapatılmak, tasfiye kararı verilmesi anlamına gelmiyor.
17 Eylül'de yedi portföy yönetim şirketinin TEFAS'ta işlem gören tüm fonları (117 fon) işleme kapatıldı, ancak bunların tamamı için tasfiye kararı verilmedi. Güncel listeye göre bu 117 fonun 48'i tasfiye edilecek, 69'u tasfiye listesinde değil.
Ancak burada kritik bir nokta var: SPK'nın 2026/61 sayılı kararına göre, TEFAS'ta işleme kapatılan fonlar için TEFAS dışı işlemler kapsamında kurucu ve diğer dağıtıcı kuruluşlar aracılığıyla katılma payı iade talimatları da gerçekleştirilmeyecek. Yani tasfiye edilmeyen fonlarda da şu an için çıkış yapılamıyor.
A1, Hedef, Bulls ve Pardus tarafından fonlarda likidite bulunduğu ve yatırımcı satışlarının karşılanabilecek durumda olduğu yönünde açıklamalar yapıldı. Bu açıklamalar fonların mevcut durumuna ilişkin, ancak işleme kapatma devam ettiği sürece yatırımcının satış yapabilmesi mümkün değil.
Bir diğer olasılık da SPK'nın tasfiye kararını fon bazında vermiş olması. Tasfiye dışında bırakılan fonlar, Kurulun risk gördüğü varlık veya işlem türlerini aynı ölçüde taşımıyor olabilir. Ancak SPK kararında neden bazı fonların tasfiye edilip bazılarının edilmediğine ilişkin fon bazında ayrıntılı bir gerekçe açıklanmış değil.
Bu nedenle bunu kesin bir sonuçtan ziyade olası bir açıklama olarak görmek gerekiyor.
Bu fonların yeniden ne zaman işleme açılacağı ve sürecin nasıl ilerleyeceği konusunda gelecek resmi açıklamalar önemli olacak.
1️⃣6️⃣ Tasfiye listesi değişti mi?
Evet. 2026/60 sayılı bültende 130 fon açıklanmıştı, 2026/61 ile liste 131 fona güncellendi.
Listeye eklenen fon Tera Portföy Hisse Senedi (TL) Fonu (THF) oldu. 211 binin üzerinde yatırımcısı olan bu fonla birlikte, TEFAS'ta işlem gören fonlar içinde tasfiye edilecek fon sayısı 47'den 48'e çıktı.
1️⃣7️⃣ Fon alım-satıma kapalıyken değeri değişebilir mi?
Evet.
Fonun alım-satıma kapalı olması, portföyündeki varlıkların fiyatlarının sabit kaldığı anlamına gelmiyor.
Özellikle hisse ağırlıklı fonlarda piyasadaki hareketler fonun ekonomik değerini etkilemeye devam edebilir. Tasfiye söz konusuysa nihai sonuç da portföydeki varlıkların hangi fiyatlardan nakde dönüştürülebildiğine bağlı olacak.
Bunlar dışında başka sorularınız olursa DM üzerinden yazabilirsiniz.