COLUMN
24 september 2026. NOS en Nieuwsuur krijgen van de IND een getal: in tien jaar ongeveer zeventig mensen bestempeld als gevaar voor de nationale veiligheid. Drie van hen komen uit de Arnhemse terreurcel. Justitie heeft geen cijfers over hoeveel van die zeventig vrij rondlopen. In die cel zat een man die voor justitie had gewerkt. Hardi N., geboren Koerdische Irakees, woonde in Arnhem, had vrouw en kind, en was tot zijn eerdere arrestatie in 2014 vreemdelingenbewaarder. Hij bewaakte dus mensen zonder papieren, in dienst van dezelfde keten die later zijn medeverdachten zou willen uitzetten. De staat betaalde hem om vreemdelingen binnen te houden. Daarna ronselde hij, volgens de rechter, mannen voor een bloedige aanslag op willekeurige burgers. Een terrorist in dienst van justitie, tot het moment dat justitie hem zelf in het vizier kreeg.
De rechtbank in Rotterdam was in 2020 nog helder. De groep wilde de burgerbevolking en de politie „op zware wijze” treffen. „Met een bloedige aanslag waarbij grote aantallen onschuldige personen het slachtoffer zouden moeten worden.” Dankzij tijdig ingrijpen is dat niet gebeurd. Justitie ging verder. Volgens het OM waren de mannen niet van plan levend terug te komen. Ze oefenden in Weert, op een gewoon vakantiepark, geen AZC, met kalasjnikovs en bomvesten. Formaat Parijs: chaos, schieten, en wie geraakt werd zou zichzelf opblazen. „Ze bereidden allen het eind van hun leven voor.”
De drie duiken later pas op, in de IND-lijst van 2026. Welke drie, zegt de dienst niet.
Naast Hardi: Nadeem S., geboren in Afghanistan. Waïl el A., Arnhem en later Rotterdam, die in de rechtbank zei dat hij naar IS wilde om „zijn geloof te praktiseren.” Nabil, Morat, Shevan. Bewoners. Wijk Het Broek, Vredenburg, Vlaardingen.
Sommigen hadden al een mislukte uitreis naar Syrië achter de rug. Hardi was toen al veroordeeld voor een uitreispoging naar Jabhat al-Nusra, kreeg grotendeels voorwaardelijk, liep met reclassering en geloofsgesprekken, en werkte vlak voor de tweede aanhouding via een uitzendbureau in jeugdinstellingen.
De staat had hem in huis. Eerst als bewaker van vreemdelingen. Daarna als risico tussen kwetsbare jongeren. Toen als hoofdverdachte.
Of ze op het moment van de plannen allemaal Nederlander waren, publiceert de IND niet per naam. Hun leven was hier gevestigd: werk, gezin, huur, casusoverleg. Een vreemdelingenbewaarder zonder verblijfsrecht is een ambtelijke onmogelijkheid. De verblijfsvraag wordt pas scherp ná de veroordeling, als de nationaliteit eraf moet. Tweede paspoort: intrekking mogelijk. Alleen Nederlander: dan niet, anders staatloos. In maart 2025 haalt de Amsterdamse rechter een streep door zo’n intrekking. Een man, vijf jaar en vier maanden voor terroristische misdrijven, mag zijn Nederlanderschap houden. Dubbele nationaliteit wordt „altijd nadelig getroffen.” Onderscheid op afkomst. In strijd met het VN-verdrag tegen rassendiscriminatie.
De redenering: wie alleen Nederlander is, houdt zijn paspoort. Wie ook Marokkaan is, kan het verliezen, en van die Marokkaanse nationaliteit kun je vaak geen afstand doen. Zelfde misdrijf, andere afloop. Genève noemt dat herkomst, geen nette nationaliteitstoets.
Op 24 september 2026 ligt die uitspraak naast het IND-cijfer. Zeventig stempels. Geen overzicht van vrije voeten. Met straffen tot 16,5 en 17 jaar is de Arnhemse kern nog geen groepsfoto op straat, wel een naderende datum. Hoeveel van de zeventig wél vrij zijn, hoeveel illegaal in een gemeente wonen: blanco. Oudere Kamerstukken noemden destijds ongeveer vijftien ingetrokken Nederlanderschappen die al waren vrijgelaten. Andere lijst. Geen stand van nu.
De eerste lichting 2018–2020 nadert invrijheidstelling. En de IND geeft een getal zonder de enige vraag te beantwoorden die ertoe doet. Eerst: bomvesten, einde van hun leven, een bewaker van vreemdelingen als spil. Daarna: nadelig getroffen, afkomst, Genève.
Onder dat alles een ministerie dat geen cijfers heeft over wie er buiten loopt, wel de belofte van stevig inzetten op vertrek. Vertrek dat, zei de minister, in een hoop gevallen niet lukt. Wat rest is een stempel zonder adres. Zeventig keer gevaar voor de nationale veiligheid. Geen antwoord op de vraag waar dat gevaar woont. Wie na intrekking van het Nederlanderschap blijft, verblijft illegaal. Geen voorzieningen, geen casusoverleg, minder zicht.
Dat schuift mensen naar plekken die de staat niet inricht: familie, anonimiteit, soms kerkasiel of informele opvang. Daaronder valt ook actieopvang van uitgeprocedeerden (illegalen), zoals We Are Here, geholpen door delen van de kraak- en actiescene.
Dat is geen bewijs dat de Arnhemse cel of de zeventig IND-gevallen daar liggen. Het is wel een risico. Die netwerken doen geen justitiële screening. Ze checken geen terreurdossier. Het frame is: geen papieren, dus solidair. Wie zich voordoet als uitgeprocedeerde vreemdeling, valt daarin niet automatisch door de mand. In eerdere decennia boden radicalere uithoeken van dat soort milieus incidenteel onderdak aan mensen van ETA, IRA of RAF. We Are Here is die ondergrond niet. De blinde vlek is er wel: opvang zonder filter, beleid zonder adres. Ideaal voor wie iets te verbergen heeft. Veiligheid, maar voor wie? Voor het dossier. Niet per se voor de straat.
Peter Siebelt Zozzaro 25 september 2026