ประโยคนี้แรง แต่ยิ่งคิดยิ่งน่าสนใจ
“คนตุลาที่ตายไปแล้ว อาจมีพลังทางการเมืองมากกว่าคนตุลาที่ยังมีชีวิตอยู่”
#คนเดือนตุลา #6ตุลา
เพราะคนที่ตายไปในช่วงเวลานั้น เรื่องราวของเขาหยุดอยู่ตรงจุดที่กำลังต่อสู้กับอำนาจนิยม เขาไม่ต้องมีชีวิตต่อมาให้เราเห็นว่าเปลี่ยนความคิดไปทางไหน ประนีประนอมกับอะไร หรือเลือกยืนอยู่ข้างใครในความขัดแย้งรอบใหม่
แต่คนที่ยังมีชีวิตต้องเดินต่ออีกหลายสิบปี และชีวิตจริงของคนมันไม่เคยหยุดนิ่ง บางคนยังยืนอยู่ที่เดิม บางคนเปลี่ยน บางคนไปอยู่คนละฝั่งกับสิ่งที่ตัวเองเคยต่อสู้
ตรงนี้แหละที่ทำให้ “คนตุลาที่ตายไปแล้ว” อาจกลับมีพลังมากขึ้นเรื่อย ๆ เพราะคนรุ่นหลังไม่จำเป็นต้องรับเอาชีวิตทั้งหมดของคนตุลามาเป็นแบบอย่าง เขาสามารถหยิบเอาเฉพาะความหมายของการต่อสู้ การเสียสละ และคำถามเรื่องอำนาจในช่วงเวลานั้นมาสร้างความหมายใหม่ได้เอง
สุดท้ายคนเป็นอาจมีวันหมดบทบาททางการเมือง
แต่คนตายที่กลายเป็นความทรงจำของสังคม บางครั้งกลับเพิ่งเริ่มมีชีวิตทางการเมืองอีกครั้ง