Bu yapay zeka devrimi orta çağın sonu gibi. Fatih Sultan Mehmet diye biri var. Daha önce 11. Konstantin'e de teklif götüren Urban adında bir top ustasına sekiz metrelik takribi beş yüz kiloluk taş gülleler atabilen toplar yaptırtıyor. Sonra bunları tarihin en ışıltılı şehirlerinden Konstantiniyye'nin kuşatmasında kullanıyor. Görülüyor ki böyle koca toplarla dövünce ne sur kalıyor, ne hendek kalıyor, ne derebeyi kalıyor, ne şehir devleti kalıyor. Şimdi de aylığı $20'dan yapay zeka modelini eline alan herkes başkalarının fikri mülkiyetine sıkıyor. Yazılımlar, donanımlar, patentler, hiç bir şey firmalara bir avantaj sağlamıyor. Avantaj sağlayan duvarlar, hendekler bitti. İnsanların gözü önüne koyduğunuz her şeyin bir taklidi yapılabilir.

TSMC, en üst düzey çip üretim tesislerini (wafer fabrikalarını) ABD'ye taşıdıktan sonra, üretim hattında çalışacak yeterli nitelikte personel bile bulamıyor. Jensen Huang, ABD'de yarı iletken üretimi kurmaktan bahsettiğinde şunları söylemişti: "ABD'de dünya standartlarında çip fabrikaları kurmak, lanet olası derecede zor." Bunun nedeni ise şu: "Yeterli insan kaynağı yok." "Yerel düzeyde, üretim hattında çalışacak nitelikli insanları bir araya getirmek bile mümkün değil." "Sonuç olarak, Tayvan'dan gruplar halinde mühendis getirmek zorunda kalıyorsunuz; bir yandan üretim hattını ayakta tutmaya çalışırken, diğer yandan yeni gelenleri eğitiyorsunuz." Çip üretmek, bilgisayar parçalarını birleştirmeye benzemez. ASML'nin en gelişmiş litografi makinelerini satın alıp fabrikayı çalıştırsanız ve üretim reçetelerini bilgisayarlara girseniz bile, çipler kendiliğinden ortaya çıkmaz. İçeri girip bir kez baktığınızda, bunun bambaşka bir dünya olduğunu anlarsınız. Tek bir çip (wafer) üretmek, üç ay boyunca temiz odalarda (cleanroom) süren bir döngü demektir. Binin üzerinde işlem adımından geçmeyi gerektirir. Litografi, aşındırma (etching), iyon implantasyonu, ince film biriktirme, kimyasal-mekanik parlatma gibi... Her bir adım, birkaç nanometrelik ölçekte gerçekleşir. Bu, yüksek hızla uçan bir uçağın kanadının üzerine mikro minyatürler oymaya benzer. Eğer tek bir işlem adımında basınç on binde bir oranında saparsa, ya da bir reaksiyon odasındaki sıcaklık yarım derece bile değişirse, milyonlarca dolar değerindeki tüm çip partisi anında çöpe gider. En pahalı makineleri, bütçesi olan herkes satın alabilir. Peki, gece yarısı bir alarm çaldığında, kim bakıp sorunun ne olduğunu anında tespit edebilir? İşte tüm bunlar, üretim hattındaki mühendislere bağlıdır. Gelişmiş çiplerde verim oranları sadece teorik hesaplamalarla belirlenemez; bunlar, makinelerin başındaki çalışanlar tarafından adım adım, büyük bir titizlikle ayarlanır. Hangi makinenin mikronun onda biri kadar bir ayara ihtiyacı var, hangi kimyasal temizleme solüsyonunun oranının partiye özel olarak düzenlenmesi gerekiyor, hangi vana contasının yüksek ısı altında deforme olma riski var? Bu detaylar, yıllarını atölyede bizzat çalışarak, sorunları yerinde çözerek geçiren mühendislerden gelir. TSMC’nin Tayvan’da %90’ın üzerinde verim oranlarına ulaşabilmesinin nedeni, temiz odalarda günün her saati vardiyalı çalışan ve her bir makinenin kendine has özelliklerini en ince ayrıntısına kadar bilen on binlerce üst düzey mühendislik mezunudur. Peki, ABD neden böyle bir ekip oluşturamıyor? Son otuz yıldaki yetenek akışına bakmak yeterli; durum gayet net. Amerika’nın seçkin mühendislik ve fen bilimleri mezunları ya Wall Street’e gidip yüksek frekanslı nicel (kantitatif) işlemlerle uğraşıyor, ya da Silikon Vadisi’ne yönelip yapay zeka algoritmaları kodluyor ve yazılım geliştiriyor. Altı haneli maaşlarla ofiste oturup klavye başında çalışmak varken, kim hava geçirmez özel koruyucu kıyafetler giyip kapalı bir temiz odada üç vardiya çalışmak ister ki? Onlarca yıl süren dış kaynak kullanımı (outsourcing), tüm üretim ekosistemini kökünden kopardı. Üniversiteler çip tasarımı konusunda pek çok mezun veriyor, ancak ileri üretim teknolojileri üzerine eğitim verenlerin sayısı ise yok denecek kadar az. Çip tasarımı mı? Bir bilgisayar ve birkaç yazılım paketiyle bunu yapabilirsiniz. Çip üretimi ise; günlerce, aylarca makinelerin başından ayrılmayacak, her bir üretim detayına saplantı derecesinde odaklanacak binlerce yetenekli işçi ve mühendis gerektirir. Jensen Huang, teknolojik açıdan Tayvan’ın Amerika’nın gerçek stratejik ortağı olduğunu söylüyor. Fabrika inşa etmek için yüz milyarlarca dolarlık teşvikler verebilirsiniz; ancak üretim hatlarında onlarca yıl boyunca sayısız mühendisin biriktirdiği süreç bilgisini ve o zanaatkarlık alışkanlıklarını— bunları bir gecede parayla satın alamazsınız.

Bu yorumu herkes değerlendirmiş, paraları harcama yapmayan bir cüzdana geçirmek güvendeyiz o zaman diye düşünüyor. Ama konu tam olarak öyle değil. Ethereum'da başka hiçbir blokzincirde olmayan devasa bir validator sayısı mevcut. Yaklaşık 840 bin tane validator aralarında 12 saniyede anlaşıp sisteme blok ekliyor. Bu devasa karmaşıklığı diğer blokzincirlerin yap(a)mamasının sebeplerinden biri de BLS adı verilen imzalama modelleri. BLS binlerce imzayı toplayıp tek imzada birleştirmeye yarayan bir teknoloji. Ve bunu sağlayan da yine ECC. Bunlar da açıkçası Quantum/AI assisted bir atakta cortlamaya müsait. Yani ben parayı kaçırdım moruk diye bir olay yok, Quantum direkt konsensusu kırıyor. leanXMSS gibi, Falcon512 gibi ya da direkt HASH tabanlı STARK gibi sistemlere ihtiyaç var. İvme kazanıp bu işi bitirmek lazım. Elimizde sadece kriptografik kanıtlar kalacak.

Bunu biraz açıklamak lazım: Burada YZ (AI) sanki kendi başına bir şirket veya bir kurummuş gibi konuşuyor Musk. Oysa, kastettikleri şey, "bizim kontrol ettiğimiz ve bizim kazanç elde ettiğimiz YZ". Ben iddia ediyorum ki olaylar bu kadar bekledikleri gibi gelişmeyecek. Bu konuyu daha işleyeceğim.

✍️Nefis ifade edilmiş: “Bir demokrasi, kalıcı bir yönetim biçimi olarak var olamaz. Yalnızca seçmenlerin, kamu hazinesinden kendilerine cömertçe pay ayırabileceklerini keşfettikleri ana kadar varlığını sürdürebilir. O andan itibaren çoğunluk, her zaman kamu hazinesinden en fazla fayda vaat eden adaylara oy verir; bunun sonucunda da bir demokrasi her zaman gevşek maliye politikası yüzünden çöker ve bunu her zaman bir diktatörlük izler. Dünyanın en büyük medeniyetlerinin ortalama ömrü 200 yıl olmuştur. Bu milletler şu sırayı takip etmişlerdir: Kölelikten manevi inanca; manevi inançtan büyük cesarete; cesaretten özgürlüğe; özgürlükten bolluğa; bolluktan bencilliğe; bencillikten kayıtsızlığa; kayıtsızlıktan bağımlılığa; bağımlılıktan yeniden köleliğe.” Alexander Fraser Tytler'ın söylediği yazılır ancak ilk kısım (seçmenlerin kendilerine kamu hazinesinden pay ayırması) 1951 yılında Elmer T. Peterson’ın The Daily Oklahoman gazetesindeki bir yazısında, “Kölelikten manevi inanca…” şeklindeki döngü kısmı ise 1943 yılında Henning W. Prentis’in bir konuşmasında ve Tytler’a atfediliyor. Biz sanırım bağımlılıktan köleliğe geçiş aşamasındayız.

LLM leri eğitmek için GPU kullanmak çok mantıklı idi ve kullanıyoruz buraya kadar OK. Fakat kullanırken gördük ki bize şiir yazacak değil, banka dökümünü toplayacak, iki üründen ucuz olanı bulacak, dolayısı ile hesap yapacak yapay zekalar lazım. Bu da bizi mevcut duruma getirdi, farketmiş olacağınız üzere yapay zeka ajanları sadece LLM değil, deli gibi de CPU kullanıyor ve hatta gerekirse sizin bilgisayarınızda koda yazıp çalıştırarak hesap yapıyor. Bu sayede artık matematiksel hata da yapmıyorlar. Yani diyeceğim o ki, bu iş böyle giderse, bizi sadece GPU ve RAM fahiş fiyatları değil CPU zamları da bekliyor.

Sadece kodun değil donanımın da kontrol edilebilir olması gereken bir döneme girdik.

Asla, alakası yok.

İnsanlara 1 ila 10 arasında bir sayı seçmelerini isterseniz genelde 7 seçerler. 1 seçmezler, 10 seçmezler. O sayılar yüksek sesle söylenmiştir. Birden zihinlerinde saymaya başlarlar. Genelde ona yaklaşırken onları cevap vermeye zorlarsanız, mesela dokunursunuz, o zaman bir asal sayı olan 7'i seçerler. 10'a yakın bir sayı. Güzel bir sayı. İçleri rahat eder. Bu sebepten insanlar iyi bir rastgele sayı üreteci değildir. Bir takım "meyilleri" vardır. LLM'ler daha da kötü. Bu eğilimi (bias) alıp onu bir davranış kalıbı haline getiriyorlar.

The Singularity: 1950: Real programmers wire their own circuits. 1985: Real programmers write their own assembly. 2010: Real programmers write their own C. 2026: Real programmers write their own Python. 2027: Real programmers write their own prompts.

Kitap güzel. Michael Lewis iki kitaptır kamu çalışanlarına sarmış durumda. Bu yeni kitabında da DOGE bakanlığı komedisini işlemiş... ilginç olanı, Musk'ın tarafından değil de kamu çalışanları tarafından bakarak anlatmış olayları. Alıntı yaptığım Sahil (seaside) adlı arkadaş da bu kitapta baş kahramanlardan biri.

Who the fuck comes up with this shit lmao

İkinci baskı için yola çıkıldı...

Tanışalım. 😇

Apple's new Mac Mini & Mac Studio are basically built for local AI. Apple is now turning the computer on your desk into a personal AI server. The new $899 M6 Mac Mini can run serious open models locally: → Qwen 3.6 27B → Qwen 3 Coder 32B → DeepSeek R1 32B → Up to 13.5x faster LLM processing than the M1 Then there’s the M5 Ultra Mac Studio. With up to 512GB of unified memory and 1.2 TB/s bandwidth, it can load 200B+ parameter-class models locally - without sending your files, prompts, or agent context to the cloud 🤯 And that changes the AI economics completely. ↳ Cloud AI: pay for every token. ↳ Local AI: buy the hardware once and run agents all day. Sure, Apple still isn’t replacing NVIDIA in the data center. But for coding agents, private enterprise AI, RAG, and always-on AI assistants… It may be quietly winning the AI computer on your desk 🖥️ Oh, and one more thing. For 2 years, everyone said Apple was losing the AI race. Turns out Apple was playing a completely different game this whole time.

Çok teşekkür ederim.

TAŞ KAĞIT MAKAS’mı dediniz? Cevapları Sayın @Jetwell ile söyleşide ABD Doları ve küresel para sistemi üzerine çok değerli bir sohbet gerçekleştirdik: 🔹 Küresel para sistemi yeniden mi şekilleniyor? 🔹 Dolar, ABD'nin kredisini mi terk ediyor? Sayın Türün'ün değerlendirmeleri son derece aydınlatıcıydı. Söyleşinin tamamı için bağlantıya göz atabilirsiniz 👇 instagram.com/reel/DdW7toWCM… @sabriamcaparodi @burakbekiroglu @betulsoysalb @erhanvergili1 @NiluferSabuncu @yunuserdolen @yukseloksak @yeniakit @Mertbiriii @tevfikkadan @VozdemirV @uhutkaancevik07 @ErdemErkul @barutibrahim @ulkucuhareketr @erhan_kaynar @resul_torer @TarkUys06637194 @MunevverErtus @kaz_m41174 @sefakarahasan

TAŞ KAĞIT MAKAS’mı dediniz? Cevapları Sayın @Jetwell ile söyleşide ABD Doları ve küresel para sistemi üzerine çok değerli bir sohbet gerçekleştirdik: 🔹 Küresel para sistemi yeniden mi şekilleniyor? 🔹 Dolar, ABD'nin kredisini mi terk ediyor? Sayın Türün'ün değerlendirmeleri son derece aydınlatıcıydı. Söyleşinin tamamı için bağlantıya göz atabilirsiniz 👇 instagram.com/reel/DdW7toWCM… @sabriamcaparodi @burakbekiroglu @betulsoysalb @erhanvergili1 @NiluferSabuncu @yunuserdolen @yukseloksak @yeniakit @Mertbiriii @tevfikkadan @VozdemirV @uhutkaancevik07 @ErdemErkul @barutibrahim @ulkucuhareketr @erhan_kaynar @resul_torer @TarkUys06637194 @MunevverErtus @kaz_m41174 @sefakarahasan

Aydın'da büfesinde tost yapıp satan bir vatandaş, tostunun reklâmı için bir kısa film çekmiş. Reklâm filmi profesyonellere taş çıkarır nitelikte, oyunculuklar muhteşem olmuş. Yurdum insanının potansiyeli tartışılmaz.. 👏👏

Clarity kanunu bir başka bahara kaldı. Trump'ın buradan cebini doldurmayacağına inanmadılar sanıyorum. Bankalar sağlam lobi yaptılar, ama bu dans burada sona ermez. Bakalım Midterm'ler ne olacak, Trump'ın önce bir kaderi belli olacak sonra sıra Clarity'ye yeniden gelecektir. (Çünkü arkasında Taşçılar var, bırakmayacaklardır)