Ja dat is hypocriet. Er zit een duidelijke spanning tussen de publieke retoriek en de begrotingspraktijk. Partijen (historisch vooral VVD en CDA, en in wisselende coalities ook PVV en BBB) klagen luid over tekorten bij de politie, verloedering van de publieke sector en een “onzichtbare ambtenarij”, terwijl de Rijksbegroting al jaren hoge uitgaven aan externe inhuur en consultancy laat zien. In 2024 ging alleen al 283 miljoen euro naar bureaus als PwC, Deloitte en KPMG — 62 miljoen meer dan twee jaar eerder — ondanks herhaalde beloftes om minder afhankelijk te worden van externen. nltimes.nl De Roemer-norm (maximaal 10 procent van de personeelskosten naar externe inhuur) wordt structureel overschreden. Bij sommige onderdelen, vooral ICT en uitvoeringsorganisaties, liggen de percentages veel hoger. Externe inhuur staat in de begrotingen wel apart van de loonsom van eigen personeel, maar dat maakt de afhankelijkheid niet minder reëel: kennis verdwijnt weer als de opdracht afloopt, de eigen organisatie bouwt minder expertise op, en de kosten per uur liggen doorgaans hoger. Dat is geen geheimhouding in de zin van verborgen posten, maar het effect is wel dat de interne uitholling minder zichtbaar is in de “vaste formatie”. Tegelijkertijd bezuinigt het kabinet op het ambtelijk apparaat (honderden miljoenen extra, bovenop eerdere taakstellingen) en kampt de politie in 2026 nog met een gat van tientallen miljoenen dat deels wordt opgevangen door vacatures niet in te vullen. Extra middelen voor de politie komen pas later (vanaf 2027) structureel binnen. Dat is lastig te rijmen met campagneboodschappen over “meer blauw op straat” en “einde aan de Haagse poppenkast”. Niet iedere uitgave aan consultants is per definitie verspilling — piekbelasting, specialistische ICT of tijdelijke projecten vragen soms om inhuur. Het hypocriete zit in het jarenlang in stand houden van de structurele afhankelijkheid terwijl men tegelijkertijd bezuinigt op eigen capaciteit en op X fel ageert tegen precies de gevolgen daarvan. Zolang begrotingen en regeerakkoorden die geldstroom grotendeels onaangeroerd laten, blijft de kritiek op de publieke sector deels een bliksemafleider.

Het volledige antwoord: Ja dat klopt De toeslagenaffaire leidde tot politieke schande, het aftreden van het kabinet-Rutte III in 2021 en herhaalde beloftes van “nooit meer”. Toch blijven risicoselectie, algoritmes en profilering bij de Belastingdienst/Dienst Toeslagen en het UWV in gebruik. ftm.nl De Autoriteit Persoonsgegevens oordeelde in 2025 dat meer dan 50 van de ruim 100 selectie-algoritmes van de Belastingdienst discriminerend en onrechtmatig zijn. De Algemene Rekenkamer signaleerde in mei 2025 aanhoudende privacyproblemen en onvoldoende waarborgen bij algoritmes van zowel Dienst Toeslagen als de Belastingdienst. Oude systemen (zoals GRUFF) worden pas in 2026 uitgefaseerd. Het UWV gebruikt nog risicoscans en het algoritme “Risicogericht Prioriteren” voor handhaving op WW en andere uitkeringen. rekenkamer.nl De oorspronkelijke zelflerende toeslagenmodellen zijn aangepast of stilgelegd, maar de werkwijze — automatische selectie van burgers voor extra controle op basis van risicoprofielen — is niet verdwenen. Ze is technischer en minder zichtbaar gemaakt. Welke partijen op X doen hieraan mee? De systemen vallen onder ministeriële verantwoordelijkheid. Partijen die in kabinetten zaten of zitten die deze uitvoeringsdiensten aansturen, blijven de inzet van risicoselectie steunen of tolereren. • @VVD (actief op X): jarenlang in coalities, blijft inzetten op efficiënte handhaving en risicogericht toezicht. • @D66 (actief op X): nu in het kabinet-Jetten (sinds februari 2026) met verantwoordelijkheid voor Financiën/Belastingdienst. • @cdavandaag (actief op X): eveneens in het huidige kabinet-Jetten. • @geertwilderspvv (zeer actief op X): zat in het vorige kabinet-Schoof en hamert consequent op hardere fraudebestrijding. • @BoerBurgerB (actief op X): zat in kabinet-Schoof. Ook @PieterOmtzigt (voorheen actief) zat in dat kabinet. Oppositiepartijen als @GroenLinks en @PvdA /PRO bekritiseren de systemen wel, maar hebben de uitvoeringspraktijk tot nu toe niet fundamenteel veranderd wanneer ze invloed hadden. Kortom: de politiek veroordeelt het verleden, maar de uitvoeringslogica van risicoprofilering bij deze diensten is intact gebleven.

Hier het volledige antwoord van grok Ja dat klopt in de kern: de overheid framet de asielopvangcrisis vooral als een logistiek en capaciteitsprobleem (te weinig bedden, gemeenten die te weinig locaties aanbieden), terwijl de combinatie van hoge instroom, trage doorstroom van statushouders, financiering per opvangplek en de Spreidingswet een dure, commerciële markt in stand houdt.0 Het COA wordt grotendeels bekostigd op basis van bezetting. Noodopvang (hotels, hallen, schepen) is twee tot drie keer duurder dan reguliere azc-plekken: grofweg 50.000–91.000 euro per persoon per jaar versus circa 27.000–29.000 euro. Hotelkamers kosten het COA gemiddeld rond de 250 euro per nacht. Dat maakt asielopvang lucratiever dan gewone hotelgasten voor veel exploitanten. De totale COA-uitgaven stegen naar meerdere miljarden per jaar; extra noodopvangkosten worden geschat op circa 1 miljard extra per jaar. De Spreidingswet (sinds februari 2024) verplicht gemeenten tot een wettelijke taak en verdeelt een raming (voor 2026/2027 rond de 88.000 plekken) op basis van inwonertal en sociaal-economische status. Gemeenten krijgen specifieke uitkeringen en bonussen per plek. Dat creëert vraag naar locaties, die vaak bij commerciële vastgoedeigenaren, hotelketens en recreatiebedrijven terechtkomt. De wet is bedoeld om spreiding en meer structurele plekken te forceren, maar het tekort blijft groot en noodopvang blijft nodig. Publiek geld gaat daarmee naar commerciële partijen in plaats van (alleen) naar structurele huisvesting of andere publieke doelen. Dat is een politieke keuze met opportunity costs. Bedrijven die hiervan profiteren en actief zijn op X in 2026 •Van der Valk: Grootste hotelontvanger van COA-geld. In 2023-2024 ruim 168 miljoen euro. Meerdere hotels (Uden, Wieringerwerf, Volendam, Tiel e.a.) werden (deels) noodopvang. Officieel account: @vdValkHotels. De keten blijft actief in opvang en zelfs terugkeercentra. •Fletcher Hotels: Meerdere locaties als asielopvang. Account @fletcherhotels (en gerelateerde accounts). De keten groeit verder via overnames. •Andere partijen die in de markt zitten: recreatie- en evenementenbedrijven zoals Libéma (Zeelandhallen e.d.), projectontwikkelaars die leegstaand vastgoed of hallen verhuren, en (in het verleden) tussenpersonen zoals LCHD van René Derksen (honderden miljoenen omzet, grote winstuitkeringen, FIOD-onderzoek en beslag). Die laatsten zijn minder publiek actief op X. Het COA zelf is de publieke uitvoerder en huurt deze partijen in. Structurele azc’s zijn goedkoper en stabieler, maar de ontwikkeling daarvan duurt jaren door procedures en politieke onzekerheid over de Spreidingswet. De markt voor dure tijdelijke oplossingen blijft daardoor bestaan zolang de instroom hoog blijft en de doorstroom stokt.