Widziałem wiele podobnych wpisów na temat wczorajszego filmu, powiedzmy śledczego,
@SlawomirMentzen, których autorzy udowadniają, że nie mają najmniejszego pojęcia o tym jak funkcjonuje polski system emerytalny i jaka jest różnica np. z niemieckim.
Otóż, kuriozum sytuacji w Polsce wynika z dwóch rzeczy:
- istnieniu emerytury minimalnej,
- posiadaniu umowy z Ukrainą (a analogiczne są negocjowane np. z... Indiami), w której odprowadzenie choćby jednej składki upoważnia obywatela innego państwa do świadczeń emerytalnych.
W ten sposób każdy Ukrainiec, który przepracuje np. miesiąc w Polsce i opłaci składkę łapie się na polską emeryturę minimalną. Żaden Polak takiego extra bonusa w Niemczech nie dostaje bo tam nie ma owego minimum, do którego Niemcy dopłacają.
Polak w DE dostanie to co mu się należy jeśli nabędzie prawa emerytalne po zsumowaniu polskiego i niemieckiego okresu składkowego.
Ukrainiec w Niemczech nie dostanie nawet tego, bo Niemcy nie mają analogicznej umowy z UA jak Polska, a Ukraińcom niebędącym w UE nie zlicza się staż pracy w kraju pochodzenia.
Żeby w ogóle dostać cokolwiek z Niemiec muszą tam więc przepracować minimum 5 lat odprowadzając składki i dostaną tyle ile wynika z tych 5 lat, ani eurocenta więcej dopłaty do minimalnej emerytury jak w Polsce, bo minimalnej tam nie ma.
-----------------------
Przykład. Weźmy Polaka i Ukraińca pracujących przez rok w Niemczech i płacących tam składki oraz
Ukraińca pracującego w Polsce przez rok i płacącego tu składki.
1. Polak po jednym roku w Niemczech nie uzyskuje prawa do „minimalnej niemieckiej emerytury”, bo taka gwarantowana kwota w niemieckim systemie emerytalnym nie istnieje. Uzyskuje natomiast możliwość niemieckiej emerytury odpowiadającej jego niemieckim okresom/składkom, ponieważ polski staż pomaga spełnić pięcioletni warunek.
2. Ukrainiec po jednym roku w Polsce może znaleźć się w systemie znacznie korzystniejszym pod względem gwarancji minimum, ponieważ umowa Polska–Ukraina pozwala uwzględniać staż ukraiński, a przy spełnieniu pozostałych warunków i zamieszkiwaniu w Polsce suma świadczeń może zostać uzupełniona do polskiej emerytury minimalnej.
3. Natomiast Ukrainiec po jednym roku w Niemczech znajduje się w najgorszej sytuacji z tych trzech, ponieważ jego wieloletni ukraiński staż zasadniczo nie pomoże mu spełnić niemieckiego pięcioletniego minimum ubezpieczeniowego.
Policzmy to na możliwie porównywalnych założeniach według stawek i przepisów obowiązujących w 2026 r.
Trzeba oddzielić dwie rzeczy: emeryturę wypracowaną składkami oraz ewentualną gwarancję/dopłatę do minimum. To właśnie ta druga kwestia daje największą różnicę między Polską a Niemcami.
Przyjmijmy mężczyznę, pełny etat, dokładnie 12 miesięcy pracy za granicą, płacę minimalną w państwie zatrudnienia i brak szczególnych uprawnień. Kwoty w dzisiejszych parametrach systemów — rzeczywista emerytura za kilkadziesiąt lat będzie oczywiście waloryzowana.
A) Polak: 24 lata w Polsce + 1 rok pracy w Niemczech
W Niemczech płaca minimalna w 2026 r. wynosi 13,90 € brutto za godzinę. Przy 40 godzinach tygodniowo daje około:
13,90 × 40 × 52 = 28 912 € brutto rocznie. Bundesregierung
Niemiecka emerytura jest oparta na punktach (Entgeltpunkte). Obecne przeciętne wynagrodzenie używane w kalkulacji wynosi 51 944 € rocznie, a jeden punkt emerytalny jest od 1 lipca 2026 r. wart 42,52 € miesięcznej emerytury. Deutsche Rentenversicherung
Rok za minimalną daje zatem w przybliżeniu:
28 912 / 51 944 = 0,557 punktu
a więc:
0,557 × 42,52 € = ok. 23,67 € miesięcznie.
Czyli jeden rok pracy za niemiecką płacę minimalną daje, według dzisiejszych parametrów, około:
24 € niemieckiej emerytury miesięcznie.
Polak nie musi jednak pracować pięciu lat w Niemczech. Niemiecki pięcioletni okres oczekiwania może zostać spełniony przez zsumowanie okresów niemieckich i polskich, ponieważ Polska jest w UE. Deutsche Rentenversicherung potwierdza również, że przy co najmniej roku niemieckiego ubezpieczenia Niemcy zasadniczo wypłacają własną emeryturę. Deutsche Rentenversicherung
Zatem:
24 lata PL + 1 rok DE → prawo do niemieckiej emerytury → około 24 € miesięcznie z Niemiec za ten rok przy naszych założeniach.
Nie ma jednak dopłaty do jakiejś „minimalnej niemieckiej emerytury”. Niemcy nie gwarantują minimalnej kwoty ustawowej emerytury analogicznej do polskich 1 978,49 zł.
B) Ukrainiec: 24 lata na Ukrainie + 1 rok w Niemczech
Tutaj następuje zasadnicza różnica.
Za identyczny rok pracy Ukrainiec również zgromadzi około 0,557 niemieckiego punktu emerytalnego, czyli ekonomicznie wypracuje około 23,67 € miesięcznie według dzisiejszych parametrów.
Ale:
24 lata UA + 1 rok DE nie spełnia niemieckiego pięcioletniego warunku.
Niemcy nie sumują ukraińskiego stażu z niemieckim, ponieważ Ukraina jest dla niemieckiego prawa emerytalnego państwem bez obowiązującej umowy (vertragsloses Ausland). Deutsche Rentenversicherung
Dlatego po jednym roku:
Ukrainiec nie ma jeszcze prawa do niemieckiej emerytury. Ukraiński staż niczego tutaj nie zmienia.
C) Co jeżeli Ukrainiec przepracuje w Niemczech 5 lat?
Wtedy sytuacja zmienia się zasadniczo.
Przy pięciu latach za obecną płacę minimalną:
5 × 0,557 = ok. 2,783 punktu
2,783 × 42,52 = ok. 118,33 € miesięcznie.
Czyli:
5 lat pracy w Niemczech → około 118 € niemieckiej emerytury miesięcznie.
I znów — nie zostanie ona podwyższona do np. 500, 800 czy 1000 € tylko dlatego, że jest niska.
Deutsche Rentenversicherung wprost wskazuje, że w przypadku obywatela Ukrainy zasadniczo trzeba uzyskać 5 lat niemieckich okresów, ponieważ okresy ukraińskie nie mogą zostać użyte do spełnienia tego warunku. Deutsche Rentenversicherung
D) Ukrainiec: 24 lata na Ukrainie + 1 rok w Polsce
I tutaj pojawia się najciekawsza różnica.
Polska płaca minimalna w 2026 r. wynosi 4 806 zł brutto miesięcznie.
Po roku pracy Ukrainiec będzie miał więc pewien kapitał emerytalny zapisany w ZUS. Sama emerytura wynikająca wyłącznie z jednego roku takich składek byłaby bardzo niewielka — dokładnej przyszłej kwoty nie da się dziś uczciwie wyliczyć, ponieważ będzie zależała
m.in. od przyszłych waloryzacji kapitału oraz tablic dalszego trwania życia obowiązujących w chwili przejścia na emeryturę.
Ale w tym przypadku znacznie ważniejsza jest gwarancja minimum.
Jeżeli mamy mężczyznę:
24 lata Ukraina + 1 rok Polska = 25 lat
to polsko-ukraińska umowa pozwala te okresy zsumować.
ZUS wprost potwierdza, że okresy ukraińskie mogą być uwzględnione przy ustalaniu uprawnienia do minimalnej emerytury.
Polska minimalna emerytura od 1 marca 2026 r. wynosi:
1 978,49 zł miesięcznie.
Nie oznacza to jednak, że Polska zapłaci Ukraińcowi 1 978,49 zł + ukraińską emeryturę.
E) Ile rzeczywiście może dostać Ukrainiec?
Załóżmy dla łatwego rachunku, że po osiągnięciu odpowiedniego wieku:
polska emerytura wypracowana przez rok = 100 zł,
ukraińska emerytura = równowartość 500 zł (ukraińskie emerytura minimalna to dziś mniej niż 300 zł - 6-7 razy mniej niż w Polsce).
Łącznie:
600 zł.
Jeżeli spełnia warunki gwarancji minimum, ZUS patrzy na sumę świadczeń polskiego i ukraińskiego.
A więc:
1 978,49 − 600 = 1 378,49 zł dopłaty.
Efekt:
**500 zł Ukraina
100 zł polska emerytura
1 378,49 zł polskiej dopłaty
= 1 978,49 zł miesięcznie.**
Patrząc na poziom ukraińskiego zabezpieczenia społecznego, stan ukraińskiej gospodarki oraz liczbę Ukraińców, którzy za jakiś czas zaczną nabywać prawa emerytalne, w tym do minimalnej emerytury polskiej - oznacza to liczone w milionach przypadków miesięcznie dopłaty od kilkuset do ponad tysiąca złotych w każdym przypadku z polskiego budżetu (którym co roku wspierany jest ZUS).
Niemcy mają sensowny system uwzględniania zagranicznych pracowników pod kątem emerytury. U nas emerytura minimalna + umowy z innymi krajami są tykającą bombą finansową.