Amateka y'umunyabigwi wacu๐ท๐ผโค๏ธInkotanyi cyane ๐ท๐ผโค๏ธHon.Ambassador Gasamagera Wellars harimo Kwiga bigoye, gufungwa nkโicyitso, gukorera FPR no kugera ku nzozi, ubu yabaye senateri wasimbuye Hon. Mukabalisa Donatile (Inkuru ya
@IGIHE na
@SannyNtayombya )
Burya mu buzima kugira intego ni ikintu gikomeye, kuko iyo uyiharaniye nta kabuza uyigeraho, kabone nโiyo wahura nโibizazane bitabarika. Hari ingero nyinshi zโabagize ibyo bageraho, kandi barabayeho mu gihe no kugira inzozi byari nkโicyaha.
Urugero rwa hafi ni Umunyamabanga Mukuru wโUmuryango FPR Inkotanyi, Amb. Wellars Gasamagera, wakuriye mu cyaro cya za Mbuye (Ruhango yโubu) hamwe gutekereza ko yagera aho ageze ubu byari inzozi, kuba impamo byo bifatwa nkโibidashoboka.
Icyakora yarahatanye, aharanira kudatatira intego ze, nubwo byagoranye ariko byinshi yabigezeho, ubu ni we uyoboye FPR-Inkotanyi, Umuryango wagaruriye Abanyarwanda ubuzima, utanga ubutabera yahoraga yifuza na cyane ko yavutse mu bihe bwagerwaga ku mashyi.
Amb. Gasamagera yavutse mu 1954, avukira muri Segiteri ya Mbuye, muri Komini Nyamabuye, imwe mu zari zigize Perefegitura ya Gitarama (ubu ni mu Murenge wa Mbuye mu Karere ka Ruhango).
Icyo gihe mu Rwanda hari ibibazo bikomeye cyane, kuko ubwo yari yujuje imyaka itanu ni bwo hatangiye inkundura yo gutwikira Abatutsi, kubica no kubamenesha, ubugizi bwa nabi ari bwose.
Mu kiganiro The Long Form na Sanny Ntayombya, Amb. Gasamagera yavuze ko icyo gihe hari akaduruvayo, mu bihe bigoye bamwe bahunga, ukabona ko nta nโumuyobozi wa nyawe uhari wo guhangana na byo.
Amb. Gasamagera wari ugiye kwiga mu iseminari, ati โNjya mu yisumbuye nari mfite intego yo guhindura ibintu uko byari bimeze. Wigaga nta nkweto, impuzankano imwe, agasanduku gato gakoze mu giti, ariko nkumva nzagera ku cyo nshaka.โ
Yari umwe muri bake bo mu gace kโiwabo bagiye kwiga ayisumbuye, kuko yari uwa gatatu, mu gace kose.
Icyo gihe bishyuraga 100 Frw ku mwaka, amafaranga yโishuri atari make ku mubyeyi wโicyo gihe.
Icyakora ababyeyi be bari bazi icyo bashaka mu mwana wabo baririye barimara, kugira ngo byibuze yige azakureho ako karengane, umuco wo kudahana nโibindi bicike.
Se yahoraga amubwira ko yamufashije kubaho, mu bihe byari bigoye hamwe umuntu yasangaga undi aragiye agafata inka akayirya ntagire ubimubaza, ibyitwaga gusangira.
Ati โData yabyitaga demokarasi. Data arambwira ati โrero uvuye muri ibyo bihe bya demokarasi, urakuze warize, ibisigaye ni ahawe, umupira uri mu ruhande rwawe.โ
Nubwo mu 1959 Abatutsi batwikiwe abandi bagahunga igihugu, Amb. Gasamagera agaragaza ko nโabasigaye mu gihugu nta mahoro bagize, kuko babaye impunzi mu gihugu.
Ati โTwari impunzi mu gihugu cyacu. Duhunga ibice byโiwacu tukajya ahandi. Nkatwe twavuye iwacu duhungira i Rukumberi mu Karere ka Ngoma. Yari intera nkโibilometero byinshi tugenda nโamaguru. Tunyura mu Karere ka Bugesera, bamwe bagapfa intare zikabarya. Hari mu 1963.โ
Bageze i Rukumberi bamarayo nkโamezi atandatu, nyuma Loni iza kuhabakura, ibagarurira ku ivuko.
Ibyo byose ni byo byatumaga atekereza ko agiye mu mashuri yisumbuye ngo azabihindure abafashe kubaho, icyakora inzozi ze zarasohoye nkโuko abishimangira.
Ati โNtabwo nari nzi ko mu myaka nka 70 izakurikiraho nzaba nicaye ahantu hamfasha gusohoza inzozi zanjye zo kugira ibyo mpindura.โ
Mu 2023 ni bwo Wellars Gasamagera yatorewe kuba Umunyamabanga Mukuru wa FPR-Inkotanyi
Ubwo Coup dโรฉtat yo mu 1973 yakozwe na Habyarimana ahiritse Kayibanda yabaga, Amb. Gasamagera yari ari ku ishuri.
Hari umwuka mubi kuko icyo gihe icyakorwaga cyose Abatutsi bicwaga nka ba nyirabayazana. Nโicyo gihe abana benshi barishwe batazi nโicyo bazira.
Ati โAbanyeshuri barishwe harimo nโabo twiganaga, nagize amahirwe yo guhunga mbere yโuko buri kimwe gitangira. Nahungiye muri Uganda, njya muri Kenya, Tanzania, Zambia, ngendagenda nshaka icyo nzaba cyo.โ
Uko kuba mu mahanga byatumye asa nโutandukanye nโabantu babaga mu gihugu, atangira kumenya amakuru ajyanye nโAbanyarwanda babaga mu mahanga ariko bahora bashaka kuza mu Rwanda, akagaragaza ko yumvise neza umubabaro wo kutagira igihugu.
Amb. Gasamagera yavuze ko nyuma yo kuva mu Rwanda mu 1973, mu 1977 yagarutse mu gihugu, abona akazi atangira gukorera mu Rwanda ariko bagahora bumva imigambi yโAbanyarwanda bari bafite yo gutaha, hashinga amatsinda nka RANU nโandi.
Icyakora ntabwo Amb. Gasamagera yumvaga ko uko abo Banyarwanda bakwihuza kose bagombaga kugera ku musaruro wagezweho ubu, kuko yumvaga ko wenda umunsi umwe ugutaka kwโabameneshejwe kuzagera aho kumvwa, bagahabwa ikaze mu gihugu.
Ati โNari mfite icyizere ko ayo majwi azumvwa, abo bantu bakagaruka gusangira nโabandi igihugu. Ibyo ni byo natekerezaga, numvaga na bo bazaza tukabana.โ
Mu 1987 yahawe kujya gukora i Burayi. Icyo gihe yari yatangiye kumva ibya FPR-Inkotanyi yari imaze amezi make ishinzwe, icyo igamije nโibindi byinshi atagombaga kumenya ari imbere mu gihugu.
Yakoreraga i Burayi ariko akajya anyuzamo akaza mu Rwanda, na cyane ko yari ahafite umuryango, mu 1990 ashaka uko yagaruka byuzuye mu Rwanda.
Ku wa 04 Ukwakira 1990, habayeho kurasana mu Mujyi wa Kigali, hatangira gufungwa abiswe ibyitso, na we afungwamo.
Yarakomeje arafungwa kugeza mu 1991, afungurwa byโagateganyo, ariko akajya agomba kujya yitaba buri wa Gatanu, nubwo nta kosa na rimwe yigeze agaragarizwa ko yakoze.
Hari ahantu habi kandi bagomba kuhishyurira. Ni ukuvuga ngo ahantu hangana na santimetero 25, hagombaga kwishyurwa 100 Frw, ndetse ukaba muri ako kantu wikunje kuko iyo wabaga ugiye mu kindi gice utishyuriye wari kongera kwishyura.
Amb. Gasamagera ati โNavuye muri gereza nyuma yโigihe gito mpungira muri Uganda nsubira i Burayi. Icyo gihe hari mu 1992. Narakoraga ubundi nkagaruka mu Rwanda, ibintu birakura dutangira kwigisha abantu, tubumvisha gahunda ya FPR-Inkotanyi.โ
Uwo wabaye umwanya mwiza wo gukorera FPR-Inkotanyi byuzuye, hatangwa umusanzu mu buryo butandukanye, bumvisha abaturage ibyiza byโUmuryango, babereka ko ugambiriye guca akarengane nโibindi.
Umuryango FPR-Inkotanyi ugira abakomiseri baba bashinzwe imirimo itandukanye mu guteza imbere abaturage
Ku wa 28 Werurwe 1994, Amb. Gasamagera yagarutse mu Rwanda, mu bihe byari bibi cyane, ndetse ku bwโibyago nyuma yโiminsi itageze ku 10 Jenoside yakorewe Abatutsi iba iratangiye.
Ati โUbwo ni ubundi buhamya bukomeye ndetse burebure. Icyakora ku bwโamahirwe nararokotse njye nโabana banjye. Umugore wanjye yari i Butare, abana banjye bari i Nyamirambo, nahunze ngana muri [Hรดtel des] Milles Collines. Nageze aho mbahuza bose, Jenoside irarangira. Ni yo mpamvu navuze nti reka ndeke ibintu byose nkorere abaturage.โ
Yahise afatanya nโabandi kubaka igihugu, bakora uko bashoboye ngo abantu bagarurirwe ubuzima, mu bijyanye no gufasha abantu kongera kubaho, bakabona aho kuba, ibyo kurya, amashuri.
Nyuma yabaye Perefe wa Kigali Ngali, nyuma yโiyo mirimo ntiyakangwa ko yari amaze kugera mu myaka ya 49, asubira ku ishuri na cyane ko byamufashaga gukira ibyo bihe yanyuzeho.
Yagiye kwiga icyiciro cya gatatu cya kaminuza muri Canada, agaruka mu Rwanda aba Umusenateri imyaka umunani, kuko yashakaga gutanga umusanzu we mu byo kubakira abantu ubushobozi, aba nโUmuyobozi Mukuru wa โCapacity Building Instituteโ.
Nyuma Perezida Kagame yamugize Ambasaderi wโu Rwanda muri Angola, amarayo imyaka ine kugeza mu 2023, ubwo yagarutse mu Rwanda aho yari amaze gutorerwa kuba Umunyamabanga Mukuru wโUmuryango FPR Inkotanyi, imirimo ari ho kugeza uyu munsi.
Nyuma yโakazi Amb. Gasamagera ashaka umwanya wo gusoma ibitabo nโibindi bimuruhura, ndetse agashaka umwanya wo kwiyitaho no kwita ku muryango we.
Gutoranywa nka Senateri (Nzeri 2024 / 2026): Amb. Gasamagera Wellars amaze gutoranywa nโIhuriro ryโImitwe ya Politiki mu Rwanda (NFPO) ngo abe Umusenateri. Niba ashyizweho umuhate n'Urukiko rw'Ikirenga, arasimbura nyakwigendera Donatille Mukabalisa witabye Imana muri Nyakanga.
The Life of Hon. Ambassador Wellars Gasamagera
Hon. Ambassador Wellars Gasamagera was born in 1954 in Rwanda, and grew up during a very difficult time in our country's history. When he was just five years old, the 1959 Tutsi persecution started, bringing heavy discrimination and violence against the Tutsi minority group. As a Tutsi youth, Gasamagera faced many unfair rules that controlled his daily life. Even though he was a dedicated student at a Catholic school, the government blocked him from going to public universities simply because of his ethnic background.
In 1973, when he was 19 years old, another wave of ethnic violence broke out across the country. Tutsi students were hunted down, terrorized, and expelled from schools. To stay safe and continue his education, Gasamagera had to leave Rwanda and live in exile abroad. While living away from home, he watched the situation in Rwanda get much worse.
In the early 1990s, the extremist government began using the term Ibyitso, which means accomplices or traitors, to label Tutsis and moderate politicians. This state-sponsored hatred led to the tragic 1994 Genocide against the Tutsi, where nearly one million people were killed.
The nightmare finally ended when the RPF-Inkotanyi liberation army took control, stopped the genocide against Tutsi, and defeated the extremist government. Hon. Gasamagera returned to Rwanda immediately to help rebuild his broken nation. In 1997, he was appointed as the Prefect of the Kigali Ngari, where he worked hard to bring safety, healing, and peace back to the communities that had been torn apart by decades of hatred.
His deep understanding of leadership soon took him to the highest levels of government. He served his first term as a Senator from 2003 to 2011, helping to create new laws for the recovering country. Driven by a belief in strong institutions, he later became the Director General of the Rwanda Management Institute (RMI) to train the next generation of public servants. At the same time, he kept studying, earning advanced degrees in public administration and business from universities in Canada and Switzerland.
Over the years, Hon.Amb, Gasamagera became a trusted leader within the ruling RPF-Inkotanyi party, serving as its spokesperson and later as its Secretary-General from April 2023 until December 2025. He also represented Rwanda on the global stage as the nation's Ambassador to Angola. Today, his journey has come full circle, as he has returned to the Senate of Rwanda to fill a vacant seat. With decades of experience in politics, education, and diplomacy, Ambassador Gasamagera continues to use his wisdom to serve his country.